Artrit Hastalari Ä°cin Oneriler

Günlük yaşantıdaki yardımcılar

Pratik öneriler ve yararlı aletler

Artrit eklemleri aÄŸrılı, tutulmuÅŸ, kullanımı güç ve bazen sü­rekli olarak deforme olmuÅŸ hale getirdiÄŸinden günlük yaÅŸan­tınızda yaptığınız normal hareketler (yıkanma, tuvalete git­me, tıraÅŸ olma, giyinme, yemek piÅŸirme, ev iÅŸleri yapma, alışveriÅŸ) kolaylıkla sorun haline gelebilir.

ÖrneÄŸin, ellerdeki artrit eÅŸyayı kavrama ve tutmayı zor­laÅŸtırırken, omurgadaki artrit eÄŸilmeyi bir savaÅŸ haline ge­tirir. Bu kötü durum karşısında kendinize yardımcı olmanın bir yolu iÅŸleri yapma ÅŸeklinizi deÄŸiÅŸtirmektir. DiÄŸer bir yolsa, iÅŸleri kolaylaÅŸtıran aletleri araÅŸtırmaktır.
ingiltere’de Artrit ve Romatizma Konseyi hastalar için Eviniz ve Romatizmanız adlı bir el kitabı yayımlamaktadır. Bu kitap artrit veya, romatizma yüzünden sakat kalmış kimseler için yararlı önerilerle doludur. Ä°ÅŸte bu önerilerden birkaç tanesi:

Evde

Eğilmeyi önlemek

Elektrik prizleriniz yer seviyesindeyse onları bel seviyesine yükselttirin, böylece onlara ulaÅŸmak için mümkün olduÄŸun­ca az eÄŸilirsiniz. Mektup kutunuza tel bir sepet tutturun, böylece mektuplarınızı paspasın üzerinden almak için eÄŸil­mezsiniz.

Kaymayı önlemek

Yer döşemenizde takılıp düşmenize neden olacak yırtıklar olmamasını saÄŸlayın. Kayabilen, ya da, toplanabilen gev­ÅŸek kilimler özel yapışkan bantlarla yere tutturulabilir. Bol ışıklı aydınlatma, bir felakete yol açabilecek küçük engelleri görmenize yardımcı olur.

Kapı açmak

Sıradan kapı tokmaklarını kavramak bir artritli için zor olabi­lir. Bu yüzden bunları gerektiÄŸinde ön kolunuzla, ya da, dir­seÄŸinizle açabileceÄŸiniz manivela tipi kollarla deÄŸiÅŸtirin. A-nahtarları çevirmek zor oluyorsa zıvanalı kilit anahtarının deliÄŸine manivela görevi yapacak ÅŸiÅŸ gibi bir metal çubuk geçirin. ‘Yale’ tipi kilitlerin anahtarlarıysa döndürmek için daha iyi kavramanızı saÄŸlayacak ÅŸekilde deÄŸiÅŸtirilebilir; a-nahtarcınıza bunu yaptırın.

Merdiven çıkmak

Merdivenlerin her iki yanında da tutunacak bir ÅŸeyin olması iyi bir fikirdir. Merdiven parmaklığının karşısındaki duvara takılacak bir trabzan size fazladan güvenlik ve destek saÄŸ­layacaktır. Az basamaklı merdivenler hafifçe meyilli bir ram­payla kapatılabilir. Merdivenler de iyi aydınlatılmalı ve takı­lıp düşmeyi önlemek için merdiven halıları yerlerine tam oturtulmalıdır. 4. Bölümde sözü edildiÄŸi gibi merdiven asan­sörü de takılabilir.

Banyoda

Banyonuza ve lavabonuza açıp kapaması daha kolay olan manivela tipi musluklar takılabilir. Banyo küvetinizin yanına takılacak bir tutamak girip çıkarken yardımcı olurken, ban­yonuzda kaymaz bir paspas bulunması güvenliÄŸi artırır.

Küvetin içine oturamıyorsanız kenarlarına takılarak yerleÅŸti­rilen ve suyun içinde rahat bir yükseklikte oturmanızı saÄŸla­yan bir küvet oturağı kullanmayı deneyin. Elbette, duÅŸ kul­lanmak daha kolaydır. Bu yüzden eÄŸer yoksa, bir duÅŸ tak­tırmak düşünmeye deÄŸer.

Tuvalet kullanımı

Klozetiniz çok alçaksa, bunun üzerine takılabilen ve diÄŸer insanların kullanımı sırasında çıkarılabilen yüksek oturak­lardan kullanılabilir. Tuvalete otururken fazladan bir deste­ÄŸe ihtiyaç duyabilirsiniz. Bunun için portatif ve kolay taşınır olan bir yüksek oturakla birleÅŸen katlanabilir bir çerçeve vardır. Tekerlekli sandalye kullanmak zorunda olanlar için banyo ve tuvalet kapıları tekerlekli sandalyenin geçebilece­ÄŸi geniÅŸlikte olmalı, tuvaletin çevresinde tutamaklar bulun­malıdır. Bu konuda rehabilitasyon uzmanlarından bilgi ala­bilirsiniz.

Mutfakta

Mutfak tezgahlarının hepsinin size uygun olan aynı yüksek­likte ve birbirine yakın olması yararlıdır. Böylece tencere, tava, tabak ve benzeri ÅŸeyleri tutup kaldırmak zorunda kal­madan sürükleyerek taşıyabilirsiniz. Dizleriniz, ya da, kalça­larınız aÄŸrıyorsa yüksek bir tabure edinin; mümkünse arka­lıklı olsun; böylece sürekli ayakta durmak zorunda kalmaz­sınız.
Lavabo musluklarınız manivela tipinde olabilir. Ocak ve diÄŸer mutfak donanımının vanalarında özü serve açacağından patates soyacağına kadar bir dizi mut­fak aleti bulunmaktadır.

Yeme-içme

EÄŸer tutup kavramanız zayıfsa fincan, bardak, tabak ve benzerlerini tek el yerine iki elle tutmanın daha güvenli ol­duÄŸunu göreceksiniz. Çatal, bıçak ve kaşıkların saplarını yumuÅŸak bir maddeyle sararak büyütmek tutmayı kolaylaÅŸ­tıracaktır. Sıcak içecekleri içmek için yalıtkan bir maddeyle kaplı hafif fincanlar kullanılmalıdır. Özürlüler için tasarlan­mış bol çeÅŸitli çatal bıçak takımları hakkındaki ayrıntılı bil­giler Ä°ngiltere’deki Özürlü YaÅŸam Vakfı (Disabled Living Foundation) gibi kuruluÅŸlardan saÄŸlanabilir.

Giyinmek

YaÅŸamınızın her gününde yaptığınız basit hareketler (ço­raplarınız giymek için eÄŸilmek gibi) eklem aÄŸrıları çeken bi­risi için neredeyse imkansızlaşır. Fakat giyinme çubuÄŸu adı verilen basit bir alet pek çok sorunu çözebilir. Bu çubuÄŸun bir ucu giyinirken giyecekleri çekmeniz için kancalı, diÄŸer u-cuysa soyunurken giyecekleri, örneÄŸin başınızın üstünden itip çıkarmanız için lastik kaplıdır. Eski bir bastonu bu iÅŸ için uyarlayabilirsiniz.

Düğmeleri açıp kapamak zor olabilir. Velcro’ denilen (bir­birine yapışan iki yüzeyden oluÅŸan) baÄŸlar giyimde büyük kolaylık saÄŸlamaktadır. Ayrıca baÄŸcıklı ayakkabı yerine mo­kasen ayakkabı gibi, giyip çıkarması kolay olan giyecekleri seçebilirsiniz. Elbiseler ve sutyen gibi iç çamaşırlarının ön­den baÄŸlananlarını giymek de daha kolaydır. ÇoÄŸu ülkede özürlülere giyinme konusunda pratik önerilerde bulunan u-lusal kuruluÅŸlar vardır. Ä°ngiltere’de Özürlü YaÅŸam Vakfı’nın özel bir giyim danışmanı bulunmaktadır.

Mobilya

Bir artrit, ya da, romatizma hastası için mobilyanın belki de en önemli parçası önceki bölümde de sözü edildiÄŸi gibi koltuktur. Vücuda en iyi desteÄŸi veren ve oturup kalkması en kolay olanını bulmak için zahmetli bir araÅŸtırma yapma­ya deÄŸer. Kendi ölçülerinize ve ihtiyaçlarınıza göre yapılmış bir koltuk bulmak mümkündür ve pahalı olsa da sizin gele­cekteki rahatınız için iyi bir yatırım olacaktır ve sizin özel koltuÄŸunuz olarak kabul edilebilir.

Yemek ve çalışma masalarının uygun yükseklikte olması önemlidir. Sizin ihtiyacınıza göre belli açılarda eÄŸilebilen ayarlanabilir bir masa yararlı olabilir. Elleriniz sorun çıkarı­yorsa kitabı bir taşıyıcı çerçevede okuyun. Ä°nce bir kalemle yazmak zor oluyorsa tutmayı kolaylaÅŸtırmak için çevresine sünger sarın. Kaleminizi yere düşürdüğünüz, ya da, yüksek bir raftaki kitaba ulaÅŸmak istediÄŸiniz taktirde ihtiyacınız olan tek ÅŸey bir maÅŸadır. Bu da elleri özürlü olan kiÅŸiler için özel­likle tasarlanmıştır.

Nereden öneri alınabilir?

Artritlilere günlük yaÅŸantılarında yardımcı olacak profesyo­nelce önerilerde bulunmaya en yetkili kimseler rehabilitas­yon (meÅŸguliyet tedavisi) uzmanlarıdır. ÇoÄŸu ülkede bunlar hastanelerde ve sosyal hizmet kurumlarında görev yapar­lar. Hastanede, artritiniz olduÄŸunu ve hastaneden çıktıktan sonra bazı fonksiyon bozuklukları olabileceÄŸini ifade ettiÄŸi­niz taktirde, hastanenin rehabilitasyon uzmanı yetenekleri­nizi ölçüp belki de evinize gelerek ne tür yardım ve uyarla­malara ihtiyacınız olduÄŸunu belirlemek, bunların saÄŸ­lanmasını ayarlamak ve size nasıl kullanılacağını ve genel güçlüklerle baÅŸa çıkmayı öğretmek durumundadır. Birçok hastanede bulunan örnek mutfak ve banyoda, kalıcı sa­katlığı olan hastalara mevcut aletler tanıtılıp kullanımı öğretilebilmektedir.