Artrit Hastaligi ve Diyet Terapisi

Artrit Hastalığı ve Diyet terapisi

Yalnızca kilo vererek vücut ağırlığını taşıyan aÄŸrılı eklemle­rin yükünü hafifletme yoluyla bile olsa, diyetin genellikle artrit tedavisinde bir rolü olduÄŸu bilinir.

Son yirmi yılda tüm dünyada romatoit artritte besin takvi­yelerinin önemi ve hastaların duyarlılığı, ya da, dayanık­sızlığı nedeniyle belirli gıdaların romatoit artritin belirtilerini azdırması konusunda pek çok araÅŸtırma yapılmıştır.

Romatoit artritin bu araÅŸtırmalara özellikle konu olması­nın nedeni, en yaygın iltihaplı artrit çeÅŸidi olmasıdır. Deje­nerasyon yapıcı etkisi olan osteoartritte, ileri aÅŸamaları dı­ÅŸÄ±nda diyet düzenlemeleri yoluyla iltihabı azaltma giriÅŸimleri ender olarak iÅŸe yarar. Bununla beraber, kilo verdirici bir diyetin hastalara yararı olur.

Besin takviyeleri

Bilimsel araÅŸtırmalar, balık yağı ve eÅŸekotu yağının romatoit artritte iltihabı azaltmada en etkili olabilecek besinler oldu­ÄŸunu göstermiÅŸtir.

En iyi balık yağı kaynakları som, ringa ve uskumru gibi yaÄŸlı balıklardır; morina, mezgit ve pisibalığı gibi beyaz ba­lıklarda daha az yaÄŸ bulunur. Yeterli yağı alabilmek için her gün 250 gram yaÄŸlı balık, ya da, 600 gram beyaz balık ye­meniz gerekir. Bu durumda balık yağı takviyesi daha pratik bir seçenektir. Balık yağının etkisini göstermesi için altı aya kadar her gün bir doz almanız gerekir. Belirtileri hafif­lettiÄŸini görseniz de, kullanmayı sürdürmelisiniz, çünkü kul­lanmadığınız taktirde gördüğünüz yarar da sona erecektir.

EÅŸekotu yağının iltihap giderici etkileri olduÄŸu kanıtlan­mıştır. Tam olarak yararını görmek için üç aydan altı aya kadar kullanılmalıdır. Bunu balık yağıyla birlikte almanın hiçbir yararı yoktur. Bu yalnızca aldığınız kalori miktarını artırarak kilo almanıza yol açar.

Ayrıca diÄŸer besin takviyelerinin de artrit için muhtemel yararlan konusunda araÅŸtırmalar yapılmıştır. Bal, sarmısak ve vitaminlerin yararlı besinler olmalarına raÄŸmen romatoit artrite özel bir yararları olduÄŸu kanıtlanamamıştır. Varek (kahverengi, büyük bir tür deniz yosunu), arı sütü, ginseng ve elma sirkesinin de baÅŸka ÅŸeylere iyi gelmelerine raÄŸmen, artrit için yararlı olduÄŸu kanıtlanamamıştır. Yeni Zelanda’ da bulunan yeÅŸil dudaklı kara kabuk midyesinin suyu bazı hastalar için popüler olduÄŸu halde araÅŸtırmalar bunu kul­lanmanın da herhangi bir iyileÅŸmeye neden olduÄŸunu ortaya çıkarmamıştır.

Besinlere karşı tepkiler

Yapılan birçok araÅŸtırmanın sonucunda belirli besinlerin romatoit artrit semptomlarının ağırlaÅŸmasına neden olduÄŸu ortaya çıkmıştır. Bazı araÅŸtırmacılar da belirli besinlere kar­ÅŸÄ± dayanıksızlığın romatoit artrite neden olduÄŸuna inan­maktadırlar. Bu konuda en çok sözü edilenler süt ve süt ürünleri, buÄŸday, glüten, mısır, sığır eti, kahve, turunçgiller, domates ve yerfıstığıdır.

Hangi besinlerin etkisi olduÄŸunu bulmak için hastaya bir ‘dışlama diyeti’ uygulanır. Bu diyette dışlama yoluyla suçlu olan besin belirlenir. Oldukça uzun süren bu iÅŸlem altı aya kadar bir süre gerektirebilir.

Önce hastaya çok temel bir diyet verilir. Uygulayıcının yöntemlerine göre farklılık gösterebilen bu diyet genellikle koyun eti, pirinç, lahana, havuç, armut ve filtre edilmiÅŸ su gibi sözde ‘nötr’ besinleri içerir. Bu diyetle iki hafta içinde belirtiler büyük ölçüde iyileÅŸirse, belirtilerin yeniden ortaya çıkmasına neden olacak besinleri bulmak için diÄŸer besinler de dikkatle planlanmış bir sırayla diyete katılır. Bu besinler belirlenince de hastanın diyetinden çıkarılırlar.

Homatoit artritte genel diyet

Bir romatoit artrit hastası için en sağlıklı diyet az yağ (fakat damar sertliğine karşı koruyucu olan doymamış yağlar içe-rilmelidir), az şeker, az tuz, az alkol ve bol lif içermelidir.
Genel saÄŸlık için de bu diyet önerilir: Bisküvi, pasta, ha­mur iÅŸleri ve pudingleri tamamen kesmek, kırmızı et ve et ürünlerini, süt ve süt ürünlerini, tereyağı ve yumurtayı a-zaltmak, kızartmalardan kaçınıp bol bol balık, taze meyve ve sebze, kepekli ekmek, kepekli tahıl, pirinç ve makarna yemek gerekir.

Margarin ve yerfıstığı ezmesi gibi damar sertliğine karşı koruyucu olan doymamış yağlardan küçük miktarlar, az yağlı peynir, yağı alınmış süt, az yağlı yoğurt diyete dahil edilebilir. Protein kaynağı olarak da tavuk eti, baklagiller ve fındık-fıstık düşünülebilir.

Kendi kendinize yardım etme yolu olarak diyet

Romatoit artritte diyetin en büyük avantajı hastanın uzman bir uygulayıcının önerilerini aldıktan sonra kendi tedavisinin kontrolünü üstlenebilmesidir. Bir dışlama diyetinin doktor, diyetisyen, ya da, diÄŸer ehliyetli profesyonellerin deneti­minde uygulanması önemlidir, çünkü beslenme dikkatli bir ÅŸekilde yürütülmelidir. Bu, büyümenin engellenmemesi için özellikle çocuklarda önemlidir.

Uygulayıcılar

Birçok doktor çeÅŸitli hastalıklar üzerinde diyetin ve diÄŸer çevresel faktörlerin etkileri konusunda uzmanlaşıyorlar. Romatologlar da diyetin iltihaplı artritteki rolüyle ilgilenir­lerken, bazı diyetisyenler de bu dalda uzmanlaÅŸmaktadırlar.

Natüropatinin artrit tedavisinde çok etkili olduÄŸu söylen­mektedir. Bu da diÄŸer doÄŸal terapiler gibi insanı bütün ola­rak tedavi etmekte, belirtilerin altında yatan nedeni bulmayı amaçlamakta ve vücudu kendi iyileÅŸtirici gücünü kullanma­ya teÅŸvik etmektedir. Bu terapiye göre yiyecekler mümkün olduÄŸu ölçüde kendi doÄŸal durumları bozulmadan yenilme­lidir.

DiÄŸer fiziksel terapiler

Åžifalı bitki ilaçları, refleksoloji, yoga, t’ai chi ve aroma-terapi geniÅŸ bilimsel araÅŸtırmalara konu olmamalarına raÄŸ­men dikkate almaya deÄŸer doÄŸal terapilerdir.
Şifalı bitki ilaçları

Bitkiler veya, bitki sularıyla tedavi, birçok ülkede, özellikle Çin’de hâlâ aktif bir ÅŸekilde uygulanan eski bir sanattır ve tedavi ettiÄŸi ileri sürülen birçok hastalıktan biri de artrittir. ÖrneÄŸin, Åžeytan pençesi denilen bir ilacın çok etkili olduÄŸu söylenmektedir.

Bazı bitki ilaçlarının piyasada ilaç olarak satılabilmesi için çeÅŸitli ülkelerdeki sorumlu makamlarca (Ä°ngiltere’de Ä°laç Kontrol Kurumu) ürün lisanları verilir. DiÄŸerleriyse gıda maddesi olarak satılır ve gıda maddeleriyle ilgili kanunlara (Ä°ngiltere’de Gıda GüvenliÄŸi Kanunu) tabidirler. Bir ÅŸifalı bitki ilacını reçetesiz olarak almanın riski ilacın sizin için uygun olmaması, ya da, kullanmakta olduÄŸunuz baÅŸka bir ilaçla etkileÅŸime girmesidir. Bu nedenle, sizi dikkatle muayene ederek size özel ilacı verecek olan ehliyetli bir ÅŸifalı bitki uzmanına gitmeniz çok gereklidir.

EÄŸer Ä°ngiltere’de reçetesiz olarak bir ÅŸifalı bitki ilacı satın alırsanız, ambalajında ‘PL’ (product licence = ürün lisansı) harfleri olmasına dikkat edin. Bu en azından ilacın özellikle­rinin deÄŸerlendirilip onaylandığı anlamına gelir. Reçetesiz olarak satılan ÅŸifalı bitki ilaçlarının hepsinin garantisini saÄŸ­lamak için ÅŸifalı bitkiler konusunda daha fazla araÅŸtırma yapılmasına gerek vardır.