Kabizlik ve Bitkisel Cozum

Kabızlık ve Bitkisel Çözüm

Sindirim Geçişine Etkisi

Alışılagelmiş bir beslenme rejimine, besinsel liflerden zengin ürünler eklenince, sindirim geçişi değişir ve daha özel olarak, kalınbağırsak hareketleri yavaşlamışsa hızlanır veya aksine hızlanmışsa yavaşlar. Yavaşlamış geçiş üzerine hızlandırıcı etki daha sabittir. Fakat bütün lifler aynı etkinlikte değildir. Aynı etkiyi elde etmek için 47 gr kepeğe karşılık, 680 gr havuç, 1477 gr elma veya 775 gr pişmiş lahana yemek gerekmektedir

24 saatte ortalama 28 gr kuru dışkı (14,7 gr bakteri; 4,5 gr sindirilmemiÅŸ lif ve 6,5 gr eriyebilen deÄŸiÅŸik ürünler), çıkaran bireylere 20 gr kuru havuç, lahana ve kepek ye-dirildiÄŸinde; havucun 17,4 gramı özüştürülmüş ve 3,8 gr bakteri oluÅŸmuÅŸtur. Lahana için sonuçlar biraz farklı olup 16,7 gramı özüştürülmüş ve 4,8 gr bakteri üremiÅŸtir. Kepek için özüştürülen miktar 6,4 gr ve bakteri 2,3 gr bulunmuÅŸtur. Buna göre kepeÄŸin kabızlık için daha etkili olduÄŸu görülmektedir. Fakat bütün kepekler aynı etkiyi göstermez. BuÄŸday kepeÄŸi, çavdar veya yulaf kepeÄŸinden çok daha et­kili olup bunun da iri tanelisi incesinden daha etkilidir. Her zaman yenen beyaz ekmeÄŸin 100 gramında 2,7 gr besinsel lif vardır ki, bu miktar kabızlığa etkili ola­mamaktadır. Un ve buÄŸday kabuÄŸu ile birlikte elenmeden, buÄŸday taneleri ezilerek üretilmiÅŸ tam ekmeÄŸin 100 gramında 8,5 gr lif vardır.

Tedavi edici kepek miktarı günde en az 20 gramdır ki, bu da 700 gr beyaz ekmeğe eşittir. Kepekli ekmeklerdeki kepek miktarı %15 grama kadar olmalıdır. Kepekli ekmekten günde 130 gr yemek kabızlık tedavisi için yeterli olmaktadır.

Yağların Sindirimi Üzerine Etkisi ve bitkisel çözümler

Beslenmeye kepek ilave edildiÄŸinde yaÄŸların dışkı ile atılımı artarsa da, bu artma çok azdır. 30 gr kepek alınması dışkıdaki yaÄŸ miktarını günde 3-414 grama çıkar­maktadır. Aynı sonuç pektin ve guar sakızı ile de elde edilmiÅŸtir.

Proteinlerin Sindirimi Ãœzerine Etkisi

Besinsel liflerin ilavesi, dışkı azotunu arttırır (günde 1,3-1,8 gr). Bu azot artışının kaynağı iyi bilinmemekte olup endojen (iç oluÅŸlu) azot kaybının artması veya be­sinlerin piÅŸmesi esnasında karbonhidratlı besinlerin amino asitlerle yaptığı polimerizasyonla teÅŸekkül etmiÅŸ sindirilemeyen proteinlerin varlığı ya da dışkıdaki bu azot artışının bakterilerden ileri geldiÄŸi öngörülmektedir.

Glusidlerin (Karbonhidratların) Sindirim Üzerine Etkisi

Esmer ekmek yendiÄŸinde ÅŸeker yükleme deneyinde daha düz bir eÄŸri elde edil­mektedir. Zira esmer ekmekteki kepek ÅŸekerin emilmesini azaltır. Fakat kepeÄŸin bu etkisi, guar sakızı ve pektine nazaran çok azdır. Ä°nsüline bağımlı ÅŸeker hastalarında guar sakızı veya pektin alınması, günlük insülin miktarında %20-30′luk azaltmayı gerektirmektedir. Buna karşın solunumla çıkarılan hidrojen miktarında ise bir deÄŸi­ÅŸiklik görülmez. Bu nedenle glusidlerin tümünün emilmesinde bir eksiklik olmayıp sadece yavaÅŸ emilimi söz konusudur.
Kepek, çeÅŸitli bitkisel lifler, selüloz insan kalınbağırsağında kısmen (%50), pektinin ise %90′a yakın kısmı sindirilebilmektedir. Buna karşın linyiti ve sakızlar çözüm­lenemez.

Liflerin sindirim metazbolizması ürünleri kısa zincirli yaÄŸ asitleri (butirik, laktik, formik, propionik, asetik asit) ve gazlardır (metan, hidrojen, karbonik gaz). Kısa zin­cirli yaÄŸ asitleri kısmen geri emilip genel metabolizmada kullanılır.

10 gr kepek solunumdaki hidrojeni arttırmadığı halde, 10 gr laktuloz bunu 7 kat arttırır (20 gr kepekle 3,30 gr kepekle 4 defa artış olur).

Bakterinin Topluma Etkisi

Lifler, bakteri sindirimini arttırıcı etkileriyle, bakterilerin toplam sayısında çoÄŸal­maya, mayalanma biteyinin artması ile de bakteri dağılımında deÄŸiÅŸikliÄŸe neden olurlar.

Katyonların Emilmesine Etkisi ve kabızlık için bitkisel tedavi

Kalsiyum: Kepekten zengin bir besi rejiminden önce ve sonra yapılan kalsiyum ölçümleri kıyaslanarak, 3 haftadan 1 aya kadar nisbeten kısa devrelerde, gönüllü­lerde uygulanan 3 ayrı çalışmada önce hafifçe müsbet olan kalsiyum ölçümleri son­ra olumsuz olmuÅŸtur. Burada birçok etken rol oynamaktadır:

Diğer birçok lifler gibi kepeğin kendisinde de kalsiyum vardır ve bu nedenle kalsiyum alımı artmıştır.

Kepekte diÄŸer lifler gibi, kalsiyumla birleÅŸen fitik asit, özellikle hücre cidar­larından emilime engel olmaktadır.
Bitkilerin diğer içerikleri de aynı rolü oynayabilmektedir.
Buna rağmen olumsuz etki devamlı değildir.

Demir: Çeşitli bitkilerle olduğu gibi demirin emilimi kepekle azalmaktadır. Burada da fitik asitin rolü ileri sürülmüşse de tek neden değildir.

Çinko: Tam ekmekten zengin bir beslenmenin çinkoyu azalttığı gösterilmiştir. Fitik asitin rolü mümkün olmakla beraber, çinkonun hücre cidarlarıyla kırılması güç bağlar oluşturduğu kabul edilmektedir.