Kabizlik ve Seker Hastaligi

Kabızlık ve Şeker Hastalığı

Diyabet kelimesi “Diabetes: Geçen” sözcüğünün türevidir. Gerçekten baÅŸlangıçta diyabet kelimesi sık ve bol iÅŸeme ile belirgin bir hastalığı tarif etmek için “su vü­cudu duraklamaksızın geçer” anlamında kullanılıyordu. Åžimdi ise diyabet sözcüğü, en sık, en uzak diyabet ÅŸekli olan ÅŸekerli diyabet için kullanılmaktadır. Kandaki ÅŸekerin çok yüksek yoÄŸunluÄŸuna baÄŸlı olarak, idrar hacminin artması, idrara ÅŸeker geçmesiyle oluÅŸur. Gerçekten diyabet, kanda glukozun olaÄŸanüstü artmasıyla be­lirgin bir hastalıktır. Bu seviye böbrek eÅŸiÄŸi denilen seviyeyi aÅŸtığında (160-180 mg/100 mi) glukoz suyu da birlikte sürükleyerek idrara geçer. Bu nedenle sık ve bol ÅŸekerli idrar çıkarılır.

İki tür diyabet hastalığı vardır:

Ä°nsüline bağımlı diyabet, her defasında örneÄŸin yemekten sonra çok artan kan ÅŸekerini azaltan ve onu normal sınırlarında tutan, pankreas tarafından üretilen insülinin eksik salgılanmasına baÄŸlıdır. Diyabetin bu türü ÅŸeker hastalarının %15′ini (200-225.000 ÅŸeker hastası) oluÅŸturur. Aynı zamanda genç türü diyabet veya yaÄŸsız diyabetten de bahsedilir. Zira esas olarak çocuk, ergenlik ve genç eriÅŸkinlerde görülür ve önemli derecede zayıflama oluÅŸturur. Kalıtımsal nedenlerle veya pankreasın ağır bir hastalığından sonra bu organ yeterli insülin salgılayamaz. Diyabetin bu ÅŸekli bir uygarlık hastalığı gibi kabul edilmez.

Ä°nsüline bağımsız diyabet, de insülin eksikliÄŸi yoktur. Kandaki insülin dü­zeyi çoÄŸunlukla normalden daha yüksektir. Bütün iÅŸlevler normal olduÄŸunda, insülin kanda var olan glukoz fazlasını yakalayarak organizmanın farklı hüc­relerine emir vererek etki eder. Fakat insüline bağımsız diyabette hücreler artık bu emirlere cevap veremez. Diyabetin bu ÅŸekli görünüşte saÄŸlıklı olan ÅŸahıslarda ve çok yavaÅŸ olarak yerleÅŸir. Bunlar çok bol yemek yapmayı ve yemeyi seven insanlardır. YemeÄŸin art arda bol miktarda yenmesi, daima çok önemli olan insülin salgısını uyarır ve bu uyarılarla hücreler büyür ve giderek bu hormona duyarlılığını kaybederler. Diyabetin bu ÅŸekline (yaÄŸlı diyabet veya 50 yaÅŸ diyabeti) de denilir. Gerçekten olguların %95′i olgun yaÅŸtaki, ÅŸiÅŸmanlık sorunu olan yetiÅŸkinlerde gözlenir. l’/2 milyondan fazla Türk insanının diyabetin bu türüne yakalandığı ve bunların içinden 700.000′inin durumlarından tamamen habersiz olduÄŸu öngörülmektedir. Hastalık geliÅŸip sıklıkla ağır ve geriye dönüşsüz ihtilaflar serisiyle aniden ortaya çıkar.

Şeker Hastalığının Zararları

Bu zararların hepsi kan damarları cidarının bozulmasına baÄŸlıdır. Kandaki fazla glukoz bu cidarlarda toplanır ve onları kalınlaÅŸtırıp sertleÅŸtirir. Böylece farklı organlar ve kan arasındaki deÄŸiÅŸimlerde önemli kayıplar oluÅŸturur. Bu organlar dayanıksız olduÄŸu gibi onların kan verdileri de artmıştır. Böylece gözler, böbrekler ve sinirler en sık hastalanan organlardır. Batı ülkelerinde yetiÅŸkin körlüğünde ÅŸeker hastalığı ilk sırayı alır. Bu hastalık ağır böbrek yetmezlikleri olgularının %20′sinden de so­rumludur. Sinir tutulumu özellikle ayaklarda tüm duygu kaybı veya yanmalara benzeyen aÄŸrılarla belirgindir. Büyük atardamarlar, özellikle infarktüs tehlikesinin arttığı kalbin atardamarları ve felç tehlikesinin görülebileceÄŸi beyin damarları sık­lıkla hastalanırlar. Diyabette korunma bu zararlardan kaçınmak için temeldir. Has­talıktan şüphelenildiÄŸi andan itibaren sistemli bir tarama ve özellikle iyi bir bes­lenme saÄŸlığı gereklidir.

Şeker Hastalığında Korunma

Hangi öğeler insüline bağımsız bir diyabetten şüphe ettirebilir? Kimler taranmalı-dır? Esas olarak ÅŸiÅŸmanlık sorunu olan bütün kiÅŸiler taranmahdır. Her ne kadar ÅŸiÅŸmanlık daima bir diyabetle birlikte deÄŸilse de, ÅŸiÅŸmanlıktan ÅŸikayetçi bütün bi­reylerde diyabetin olmadığını her zaman göstermek gereklidir.

Diğer belirtiler de diyabetten şüphe ettirebilir. Gece işemek için uyanma ihtiyacı, sürekli susama, anormal yorgunluk. Kalıtsallık önemli olup, diyabetli bir ailenin üyesi her birey taranıp, biyolojik testlere girmelidir.

Üç basit araştırma yeterlidir:
Açlık ve tokluk kan şekerleri tayini veya en iyisi şeker yükleme deneyi ve 24 saatlik idrarda glukoz tayini.

Diyabetin korunma ve tedavisi, herÅŸeyden önce düzenli hafif sporla birlikte iyi bir beslenme hijyenine dayanır. Ä°nsüline bağımsız diyabet, uygarlık hastalığı kabızlık ve kolesterol ile aynı niteliktedir. Yani kısmen yaÅŸam tarzı ve modern beslenmeye baÄŸ­lıdır. Åžeker ve arıtılmış gıdaların fazla alınması, kanda glukozun sık sık önemli dere­cede artmasına ve yetiÅŸkin yaÅŸta diyabetli olma tehlikesinin çoÄŸalmasına neden olur.

Bazı lifler organizma tarafından glukozun emilme süratini azaltarak kan ÅŸekerinin aniden yükselmesini önler. Ayrıca daha önce de bahsedildiÄŸi gibi liften zengin be­sinler, arıtılmış besinlere nazaran daha az ÅŸiÅŸmanlatırlar. Beslenmede liften zengin besin payının azalması, endüstrisi geliÅŸmiÅŸ ülkelerde çok büyük sayıdaki diyabet­lilerden sorumlu bir etkendir.

İnsüline bağımsız diyabetin korunması ve onun çok sayıdaki ihtilatları, bir taraftan normal kiloda kalabilmek için bütün fazla kiloları kaybetmek ve diğer taraftan günlük beslenmede, iyi bir sağlığı sürdürebilmek için gerekli olan liften zengin besinleri almayı gerektirir.